Globale balans - December 2010

17/01/2011

3 maatregelen van 73 gerealiseerd.

De Brusselaars willen een echt sociaal woonbeleid en niet alleen maar beloften.

In dit artikel geven we een globale balans van de initiatieven van de Brusselse regering vanaf het begin van de legislatuur tot december 2010.

Het Brusselse armoederapport 2010 drukt ons met de neus op ontluisterende feiten. De armoede in Brussel neemt nog altijd toe. Zeker een kwart van de Brusselse bevolking moet rondkomen met een inkomen dat onder de armoederisicogrens ligt. [1] De woonkost bij die gezinnen loopt gemakkelijk op tot de helft van het gezinsinkomen. Dat is onhoudbaar. Daarom moet de realisatie van veel meer degelijke, betaalbare woningen voor gezinnen met een laag inkomen een van de prioriteiten zijn voor de Brusselse beleidsvoerders.

De Brusselse Bond voor het Recht op Wonen volgt de vooruitgang van alle 73 maatregelen op het vlak van wonen die de Brusselse regering in haar regeerakkoord 2009-2014 heeft opgenomen nauwgezet op de voet en dat aan de hand van onze zesmaandelijkse woonbarometer.

Eind december 2010 kunnen we zeggen dat van de 73 aangekondigde maatregelen er slechts 3 effectief zijn gerealiseerd en 27 in realisatie. Voor 43 maatregelen is er dus nog heel wat werk voor de boeg.

De meest in het oog springende initiatieven of gebeurtenissen van de laatste 6 maand inzake wonen zijn voor de BBRoW de volgende :

Sociale huisvesting

In het gewestbudget 2011 worden belangrijke financiële middelen voorzien voor de bouw en renovatie van sociale woningen. We twijfelen er echter aan of de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) en de sociale huisvestingsmaatschappijen erin zullen slagen om die middelen efficiënt te gebruiken en de renovatie- en bouwprojecten snel uit te voeren. Tot nu toe slagen de BGHM en de maatschappijen er in om slechts 50 à 60% van de geplande bouw- of renovatieprojecten binnen de voorziene termijnen uit te voeren.

Een ander sprekend voorbeeld van deze tergende traagheid is de expertencel bij de BGHM die de maatschappijen zou moeten bijstaan bij een snellere uitvoering van de projecten. Deze expertencel is al twee jaar aangekondigd, maar nog altijd niet opgestart. Ondertussen krijgt de sociale huisvestingssector al 10 jaar lang aanzienlijke financiële middelen. Het is tijd dat deze sector wordt gestroomlijnd en dat de middelen efficiënt worden gebruikt.

Op het terrein zien we dat het Plan voor de Huisvesting dat al van 2004 dateert en waarmee 3.500 sociale woningen en de 1.500 middelgrote woningen gebouwd zouden worden heel langzaam vooruitgaat. Op dit moment zijn er 211 woningen bewoond en 884 woningen in aanbouw. Alle beetjes helpen, maar voor de meer dan 36.500 gezinnen die momenteel op de wachtlijst staan voor een sociale woning, een aantal dat ieder jaar toeneemt, gaat dit veel te traag.

In de nieuwe beheerovereenkomst 2010-2015 die het Gewest en de BGHM eind augustus 2010 hebben afgesloten zijn weliswaar een aantal schuchtere maatregelen voorzien om de projecten sneller te laten verlopen. Maar er is nog heel veel werk voor de boeg om van de BGHM en de maatschappijen efficiënte organisaties te maken.

Waar we ons ook serieuze vragen bij stellen is de mogelijke bocht die met de nieuwe beheersovereenkomst wordt ingezet naar de realisatie van middelgrote woningen door de BGHM en de openbare vastgoedmaatschappijen. Op een moment dat de vraag naar een sociale woning nog nooit zo groot is geweest, in een beheerovereenkomst de deur op een kier zetten naar deze nieuwe missie is een brug te ver. Dit is een onderwerp dat in het Brusselse parlement moet worden besproken en dat niet ‘en stoemelings’ zomaar in een beheerovereenkomst kan worden opgenomen.

Middelgrote woningen

Naast de sociale huisvesting voorziet de regering opnieuw veel middelen voor zowel de Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij van het Brusselse Gewest (GOMB) als voor het Brusselse Woningfonds die gezinnen bijstaan bij het kopen van hun woning.

Bij het Brusselse Woningfonds viel trouwens voortreffelijk nieuws te rapen. Na lange onderhandelingen met de BTW-administratie kon het Woningfonds in november 2010 aankondigen dat zij voortaan voor hun bouwprojecten kunnen genieten van een BTW-voet van 6%, in plaats van 21%, wat per woning neerkomt op een besparing van minstens 30.000 euro. Voor de kopers en huurders van het Woningfonds is dit ontzettend goed nieuws.
Opvallend is dat kort daarvoor de GOMB aankondigde dat ze ‘sociale koopwoningen’ op de markt wil brengen voor personen die minder dan 35.000 euro per jaar verdienen, ook met de bedoeling om van de 6%-BTW voet te kunnen genieten.
In de nieuwe beheersovereenkomst van het Brusselse Woningfonds, goedgekeurd eind december 2010, wordt trouwens ook voorzien dat gezinnen met 3 kinderen en meer en jonge gezinnen (tot 35 jaar) binnenkort opnieuw voor aankoop van een GOMB-woning beroep zullen kunnen doen op een goedkope lening van het Woningfonds. Andere gezinnen met een laag inkomen zullen dit ook kunnen, maar tegen een hogere rentevoet.

De 15%-norm

Deze Brusselse regering heeft de intentie om tegen 2020 15% “ kwaliteitsvolle woningen in openbaar beheer en met sociaal oogmerk” op het grondgebied van alle Brusselse gemeenten te realiseren. De BBRoW vraagt al de hele tijd een duidelijke definitie van dit begrip en concrete en streefcijfers qua doelpubliek per gemeente.

Midden november 2010 antwoordde de Staatssecretaris voor Huisvesting “ dat de actuele definitie slaat op de sociale woningen, de woningen van de overheid, de woningen van de sociale verhuurkantoren, de huurwoningen van het Woningfonds en de woningen aangekocht met een lening van het Woningfonds. De GOMB-woningen worden – op dit moment – niet meegeteld. “ U leest het zelf, de Staatssecretaris houdt nu al een slag om de arm, om eventueel later toch nog de woningen van de GOMB mee te tellen.
De BBRoW is het met deze ruime definitie absoluut niet eens. We zijn van mening dat de overheid in de eerste plaats inspanningen moet leveren voor de gezinnen met een laag inkomen. En ook de PS, nochtans een van de meerderheidspartijen, is het niet eens met de Staatssecretaris.

Bovendien hebben we nog altijd geen nieuws van de aangekondigde overeenkomsten met de gemeenten . Pas op dat moment zal duidelijk worden welk type bewoners de gemeenten en het gewest de komende jaren met hun woonbeleid echt willen helpen.

De regering heeft ook een kans laten schieten om via de gewestelijke dotatie (10 miljoen euro per jaar) de gemeenten aan te moedigen mee te werken aan het streefcijfer van 15%. In plaats van een verdeelsleutel te hanteren die is gebaseerd op het ondertekenen van een specifieke overeenkomst met het gewest en op het aantal en het type woningen dat de gemeente wil/moet realiseren, heeft de regering ervoor gekozen (bij gebrek aan tijd en voorbereiding) om het geld de komende drie jaar gewoon te verdelen op basis van het huidige aantal openbare woningen.

Planning

Het antwoord op de vraag waar men die nieuwe woningen zal bouwen, voor welk doelpubliek ze bestemd zijn en of er sowieso nieuwe woningen moeten worden gebouwd, zou ook moeten komen van het nieuwe Duurzame Gewestelijke Ontwikkelingsplan. De voorbereidingen van dit plan, dat de stedenbouwkundige ontwikkeling van het Brusselse Gewest voor de komende 10 jaar moet vastleggen heeft nu al maanden vertraging opgelopen.

Erger nog, Minister-President Charles Picqué verklaarde in oktober 2010 dat hij van plan is om nog voor de goedkeuring van de DGeWOP reeds het Gewestelijk Bestemmingsplan aan te passen. Dit is tegen de hierarchie van de planning en werkelijk de omgekeerde wereld. Diezelfde Minister-President weigert trouwens om een moratorium op nieuwe kantoren in te voeren, zelfs in die wijken waar er nu al een overaanbod is aan kantoren.

Privé-huisvesting

Maar zelfs 15% openbare woningen zullen niet voldoende zijn om de grote vraag naar betaalbare woningen op te vangen. Daarom is het belangrijk dat er ook werk wordt gemaakt van de invoering van een huurtoelage voor privéhuurwoningen, gekoppeld aan een huurprijscontrole.
Op een studiedag vernamen we onlangs dat het kabinet van de Staatssecretaris voor Huisvesting tegen eind 2011 huurrichtprijzen zou willen klaar hebben.

Een belangrijk criterium voor die huurrichtprijzen zal ongetwijfeld de energiekwaliteit van de woning zijn. De Brusselse Minister van Leefmilieu, Evelyne Huytebroeck, heeft aan de Regering haar ontwerp van energieprestatiecertificaat voor woningen voorgelegd, waarmee de kandidaat-koper of -huurder meer informatie zou moeten krijgen over de energiekwaliteit van de woning. De BBRoW heeft een grondige analyse gemaakt van de besluiten en stelt onomwonden dat de kwaliteit van de certificaten te wensen overlaat. Deze teksten moeten worden verbeterd.

U ziet het, de vooruitgang die deze regering boekt inzake huisvesting voor personen met een laag inkomen, blijft onder de maat en biedt onvoldoende antwoorden op de grote vraag naar betaalbare woningen. Deze regering blijft te vaag in het doelpubliek dat ze met haar woonbeleid prioritair wil helpen. Het wordt tijd dat zij klare taal spreekt.

Opmerkingen

[1In België komt de armoederisicogrens in 2008 (inkomens 2007) voor een alleenstaande overeen met een inkomen van € 899 per maand. Voor een alleenstaande ouder met twee kinderen ligt de grens op € 1 438 per maand, voor een koppel met twee kinderen op € 1 888 per maand.