Het openbaar woningenbestand uitbreiden en een nieuw evenwicht brengen in de gewestelijke spreiding van sociale en openbare woningen

17/01/2011

In het Brusselse regeerakkoord van juni 2009 lezen we dat deze regering werk wil maken van een norm van 15% ‘kwaliteitsvolle woningen’ in openbaar beheer en met sociaal oogmerk op het grondgebied van alle gemeenten’tegen 2020. Deze formulering in het regeerakkoord is niet helemaal duidelijk en verschillende interpretaties zijn mogelijk. Daarom vraagt de BBRoW al een hele tijd aan de Brusselse regering en het parlement om die 15%-norm duidelijk te definiëren.
Op een parlementaire vraag antwoordt de Staatsecretaris voor Huisvesting midden november 2010 dat de ‘actuele’ definitie slaat op de sociale woningen, de woningen van de overheid, de woningen van de svk’s, de huurwoningen van het Woningfonds en woningen aangekocht met een lening van het Woningfonds. De woningen geproduceerd door de GOMB worden – op dit moment – niet meegeteld. U leest het zelf, de Staatssecretaris houdt hier een slag om de arm, om eventueel later toch nog de woningen van de GOMB mee te tellen.

Voorlopig houdt de Staatsecretaris zich aan deze ‘actuele’ definitie wanneer hij wordt geïnterpelleerd over de 15%-norm. Maar wanneer hij vervolgens uitlegt via welke instrumenten hij de 15%-norm dan wil realiseren, wordt het opnieuw onduidelijk.
Hij citeert onder meer het opnieuw op de huurmarkt brengen van leegstaande sociale woningen en de omkadering van de huurprijzen op de privémarkt. [1] Maar de sociale huurwoningen, ook de 3 400 leegstaande, zijn nu al meegeteld in de aanvangscijfers en de omkadering van de huurprijzen, waar de BBRoW vragende partij voor is, heeft weinig of niets te maken met de actuele definitie van de 15%-norm die de Staatssecretaris zelf hanteert.

Ook binnen de meerderheid zelf bestaat over de definitie van de 15%-norm geen eensgezindheid. Een conflict in de commissie huisvesting van 26 oktober 2010 tussen een parlementslid van de PS en de Staatssecretaris illustreert dit. Voor de socialisten slaat de 15%-norm op ‘woningen met een lage huurprijs voor huurder met een laag inkomen, en dus niet op middelgrote woningen of privéwoningen’. De Staatssecretaris daarentegen wil alle openbare woningen meetellen, zelf die woningen die niet betaalbaar zijn voor veel Brusselaars.
Het is duidelijk dat het begrip ‘15% woningen in openbaar beheer en met sociaal oogmerk’ op tal van woningen kan slaan. Die vaagheid is door de regering bewust gekozen. Het laat toe om het woordje sociaal te gebruiken wanneer dit uitkomt, maar toch alle mogelijke types van woningen mee te tellen en zo op het einde van de legislatuur met positieve resultaten naar buiten te komen.

Een soepele of strikte interpretatie van de 15%-norm komt neer op een bijkomende realisatie van ofwel 22.500 woningen of 35.000 woningen. Een groot verschil. Maar de vraag van de BBRoW naar verduidelijking is niet bedoeld om exact te weten hoeveel woningen er nu juist moeten bijkomen. In de eerste plaats willen we te weten te komen voor welk publiek de woningen gebouwd zullen worden. Op welke type bewoners zullen de gemeenten en het gewest mikken in hun woonbeleid en in hun inspanningen om het aantal publieke woningen te verhogen.
Het Brusselse armoederapport 2010 illustreert met sprekende cijfers dat de armoede van de Brusselse bevolking nog toeneemt, het is dan ook fundamenteel dat er voldoende woningen bijkomen voor mensen met een laag inkomen.
Wanneer de regering in haar interpretatie van de 15%-norm toch alle openbare woningen meeteelt (zonder onderscheid naar doelpubliek) en alle woningen van ‘sociaal oogmerk’ (openbaar of privé), dan moet er tenminste een zeer belangrijk aandeel woningen worden voorzien voor mensen met een laag inkomen.

De regering heeft ook een kans laten schieten om via de gewestelijke dotatie (10 miljoen euro per jaar) de gemeenten aan te moedigen mee te werken aan het streefcijfer van 15%. In plaats van een verdeelsleutel te hanteren die is gebaseerd op het ondertekenen van een specifieke overeenkomst met het gewest, op de inspanningen van de gemeente en op het type woningen dat de gemeente wil realiseren, heeft de regering ervoor gekozen (bij gebrek aan tijd en voorbereiding) om het geld de komende drie jaar gewoon te verdelen op basis van het huidige aantal openbare woningen.

Er zou een principeakkoord bestaan om binnen drie jaar bij de verdeling wel rekening te houden met de inspanningen van de gemeenten, het afsluiten van een overeenkomst, het type woningen, enz …

Opmerkingen

[1Persbericht ‘Objectif 15% : premier bilan et perspectives, 21 september 2010

Bijlagen