4. Woningen van gemeenten en OCMW’s : respect voor de gewestregels en socialisering van het patrimonium (Gemeentelijk memorandum)

13/03/2012

In Brussel verhuren gemeenten en OCMW’s meer dan 8.000 woningen, wat overeenkomt met 20% van alle openbare huurwoningen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Sinds 2009 moeten zowel gemeenten als OCMW’s bij de verhuring van hun woningen specifieke regels naleven, die in de Brusselse Huisvestingscode zijn vastgelegd. Dankzij die nieuwe bepalingen tasten wij niet langer in het duister over een deel van de openbare woningen waarvan de toewijzingen alles behalve duidelijk verliepen. Reden hiervoor was een onmiskenbaar gebrek aan transparantie.

De Huisvestingscode bepaalt onder andere dat alle gemeenten en OCMW’s een toewijzingsreglement moeten hebben waarin wordt vermeld hoe de woningen worden verhuurd. Bovendien moet er een register worden bijgehouden waarin de aanvragen chronologisch worden opgenomen en dienen er bij de toewijzing bepaalde criteria in acht worden genomen. De Huisvestingscode bepaalt ook dat er tegen de toewijzingsbeslissingen beroep kan worden aangetekend. De Huisvestingscode stipuleert ook dat er een jaarlijkse inventaris van het vastgoedpatrimonium moet worden gepubliceerd en dat is een belangrijke doorbraak inzake de bekendmaking van huisvestingsgegevens.

Ondanks een aantal tekortkomingen kon de nieuwe reglementering op een positief onthaal van de BBRoW rekenen. De omzetting ervan laat echter te wensen over. Sommige gemeenten en OCMW’s hebben toewijzingsregels die niet met de geest van de Code overeenstemmen of die zelfs in tegenspraak zijn met de gewestelijke reglementering. Bij nazicht van de verschillende reglementen blijkt bovendien dat er nog een lange weg moet worden afgelegd alvorens er sprake kan zijn van een socialer beheer van dat aanzienlijke patrimonium.

Nu de hervorming van de Brusselse Huisvestingscode volop aan de gang is, hopen wij dat de voorstellen van de BBRoW inzake toewijzingen bij de gemeenten niet in dovemansoren zullen vallen.

-  Het toewijzingsreglement is een instrument dat bijdraagt tot goede beslissingen op plaatselijk niveau. Het is onaanvaardbaar dat sommige gemeenten en OCMW’s anno 2012 nog steeds geen reglement hebben aangenomen of zelfs geen moeite deden om hun reglement dat niet in overeenstemming is met de Huisvestingscode aan te passen. Wij kunnen de betrokken gemeenten en OCMW’s er enkel maar toe aanzetten om zich onverwijld in regel te stellen.

-  De regels die gelden voor de toewijzing van gemeentelijke woningen moeten voor het grote publiek duidelijk zijn. In sommige gevallen blijft het moeilijk om aan informatie te komen. Volgens de Nieuwe gemeentewet (maart 2009) is het nochtans verplicht om gemeentelijke verordeningen en reglementeringen bekend te maken aan de gemeentelijke aanplakborden en de teksten moeten integraal op de website gepubliceerd worden.

-  Alle woningen van gemeenten en OCMW’s zijn in principe onderworpen aan de toewijzingsregels. Er is geen enkele wettelijke basis die de plaatselijke operatoren ertoe machtigt sommige woningen uit te sluiten om ze zodoende vrij te stellen van de door de Code bepaalde verplichtingen. Die ongeoorloofde praktijk wordt nochtans regelmatig toegepast, onder andere op de gesubsidieerde woningen. Wij zijn het niet eens met maatregelen die leiden tot een ongelijke behandeling tussen kandidaat-huurders, naargelang het type woning waarop zij aanspraak kunnen maken.

-  Wij verzetten ons tegen toewijzingsvoorwaarden die personen uitsluiten. Wij denken in het bijzonder aan de minimuminkomensvoorwaarde die sommige gemeenten stellen bij de inschrijving in het register. Dat betekent dat kwetsbaarste gezinnen verstoken blijven van toegang tot een gemeentewoning. Hierdoor gaat de betrokken overheid in tegen het door artikel 23 van de Grondwet gewaarborgde recht op wonen. Nochtans is het precies de overheid die voor dat recht moet zorgen.

Het is niet onterecht dat de gemeenten willen peilen naar de financiële draagkracht van de aanvragers, maar die evaluatie moet plaatsvinden bij de toewijzing van een woning en niet op het moment waarop de kandidaat in het register wordt ingeschreven.

-  Bovendien moeten gemeenten en OCMW’s een uniek register bijhouden waarin alle woningaanvragen in chronologische volgorde worden ingeschreven. Sommige instanties kozen voor een systeem waarbij kandidaten zich moeten aanbieden telkens er een woning vrijkomt. Er moet blijkbaar nog een lange weg worden afgelegd vooraleer het doel van de gewestelijke wetgever gerealiseerd is. Wij benadrukken dat één enkel register kan zorgen voor transparantie in het latere beheer van de toewijzingen.

-  Wij roepen gemeenten en OCMW’s op om hun woningenbestand meer te socialiseren. Wij willen komaf maken met de idee dat als je gemeentelijke woningen sociaal maakt, dat alleen maar leidt tot een “sociale huisvesting bis” met alle verlies en schulden tot gevolg. Wij pleiten voor betaalbare woningen. Woningen voorbehouden voor gezinnen met een kwetsbaar, laag en bescheiden inkomen. Vergeet niet dat de meeste Brusselaars in dat geval zijn.

Voor de toepassing van zo’n sociaal beleid staan de gemeenten niet alleen. Zij kunnen rekenen op de steun van het Gewest. Zij moeten enkel en alleen gebruik maken van de bestaande instrumenten!

- de gemeentelijke huurtoelage daadwerkelijk gebruiken;

- gemeentelijke woningen ter beschikking stellen van de SVK’s (binnen de wettelijke beperkingen);

- Gebruik maken van de gewestelijke subsidies voor renovatie of bouw van woningen.

-  Tot slot herinneren wij eraan dat de bepalingen inzake de huurovereenkomst met betrekking tot de hoofdverblijfplaats wel degelijk voor gemeenten en OCMW’s gelden. Bij ontstentenis van gewestelijke afwijkingen moeten die operatoren de regels inzake de huurwetgeving dus naleven. De overheid moet ter zake het goede voorbeeld geven.