Strijden tegen leegstaande en ongezonde woningen

17/01/2013

De belangrijkste maatregel die de Brusselse regering voorziet tegen leegstaande woningen is de uitvoering van de ordonnantie ‘sanctionering leegstaande gebouwen’. Die ordonnantie, al goedgekeurd in 2009, voorziet twee nieuwe sancties : een gewestelijke administratieve boete voor woningen die langer dan 12 maand leegstaan en de mogelijkheid voor de voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg om in het kader van een vordering tot staking, de eigenaar van de leegstaande woning te veroordelen ‘tot iedere nuttige maatregel die een snelle bewoning kan verzekeren’.

De gewestelijke leegstandscel die als taak heeft om leegstaande woningen op te sporen en de gewestelijke administratieve boete op te leggen, werd begin 2012 opgericht. Na een reeks onderzoeken en behandelingen van klachten door de verenigingen [1] werden een hondertal ingebrekestellingen verstuurd. Nieuw sinds oktober 2012 is dat de cel beroep kan doen op gegevens van Hydrobru over de woningen met een laag waterverbruik, wat een aanduiding kan zijn voor leegstand.

In dat kader zijn we ook tevreden met een voorstel van ordonnantie dat in het parlement werd goedgekeurd [2] en waarmee de water- en elektriciteitsleveranciers verplicht worden om hun gegevens over woningen met een laag verbruik door te geven aan de gemeenten en de gewestelijke leegstandscel.

Een efficiënte werking van de gewestelijke leegstandscel staat of valt vooral met een goede samenwerking met de gemeenten. De gemeenten beschikken immers over de meeste aanwijzingen van leegstand (stedenbouw, bevolkingsregister, stewards, …). Wanneer gemeenten hun eigen leegstandstaks schrappen en beroep doen op de gewestelijke cel om eigenaars van leegstaande gebouwen te beboeten, dan wordt 85% van de opbrengst teruggestort naar de gemeenten. Momenteel heeft geen enkele van de 19 Brusselse gemeenten echter adressen doorgegeven aan de gewestelijke cel of zijn eigen leegstandstaks ingetrokken.

De eigenaars van leegstaande woningen kunnen op dit moment dus zowel een gemeentelijke leegstandstaks krijgen als een gewestelijke leegstandsboete.

De Brusselse regering legt op dit moment de laatste hand aan een ontwerp van nieuwe Huisvestingscode. Daar vinden we een meer werkbare definitie van leegstand. De huidige Code geeft enkel twee veronderstellingen van leegstand op. In het ontwerp wordt duidelijk gespecifieerd dat het om ‘manifest leegstaande of niet conform gebruikte woningen’ gaat en worden vier, niet-limitatieve veronderstellingen van leegstand opgegeven. Belangrijk is ook dat domiciliering op het adres geen reden meer kan zijn om de woning als niet-leegstaand te beschouwen. Op die manier zullen fictieve domiliciëringen een optreden van de gewestelijke cel niet meer kunnen verhinderen.

We hopen dat die nieuwe definitie de strijd tegen leegstaande woningen gemakkelijker zal maken en kan bijdragen tot een effectieve uitvoering van het openbaar beheersrecht. Dit instrument dat aan gemeenten en OCMW’s de mogelijkheid geeft om een leegstaande woning in beheer te nemen, te renoveren en te verhuren tegen sociale voorwaarden werd tot nu toe nog niet toegepast. Vandaag hebben twee gemeenten aangekondigd dat ze hiervan werk willen maken (St Gillis en Elsene). Het Gewest heeft ook het initiatief genomen om het leningbedrag voor de noodzakelijke renovatiewerken op te trekken en de terugbetalingstermijn te verlengen. We hopen dat die aanpassingen en de initiatieven van Elsene en St Gillis andere gemeenten zal aanporren om het openbaar beheersrecht effectief toe te passen.

We stellen in het algemeen vast dat er alsmaar meer instrumenten komen tegen leegstaande woningen, met de bedoeling die woningen terug op de woningmarkt te brengen. Een belangrijke vraag die we dan moeten stellen is tegen welke voorwaarden dat gebeurt. De impact op het aantal woningen dat in beheer wordt gegeven aan een sociaal verhuurkantoor is niet eenvoudig te meten en het feit dat het openbaar beheersrecht tot nu toe nog niet werd toegepast, is veelzeggend.

Vreemd genoeg is in dit hoofdstuk van het regeerakkoord, dat nochtans ‘strijden tegen leegstaande en ongezonde woningen’ heeft, geen enkele maatregel opgenomen ter bestrijding van ongezonde woningen. Maar de regering heeft wel, in het ontwerp van nieuwe Huisvestingscode dat al in tweede lezing werd goedgekeurd, de optie genomen dat de Gewestelijke Inspectiedienst veel meer op het terrein en op eigen initiatief inspecties zal verrichten ter bestrijding van ongezonde woningen. Een goede zaak. In de tekst staan nog een aantal verbeteringen die we al lang vragen : de bezoeken op eigen initiatief door de Inspectiedienst moeten niet meer op voorhand worden aangekondigd en de klachten bij de Inspectiedienst blijven geldig ook wanneer de huurder de woning heeft verlaten.
De BBRoW heeft er ook voor gepleit dat er in de nieuwe Huisvestingscode de banden tussen de Inspectiedienst en de dienst VIHT formeel aan te halen (beide diensten leggen bezoeken af in ongezonde of onaangepaste woningen) en om een puntensysteem in te voeren voor de verschillende gezondheids- en veiligheidscriteria van de Huisvestingscode. In het ontwerp vinden we die voorstellen niet terug.

Hierbij vindt u de gedetailleerde tabellen van de woonbarometer van december 2012.

Voorlopig in het Frans, de Nederlandse vertaling volgt.

Opmerkingen

[1Twee verenigingen zijn tot nu toe erkend om klacht in te dienen tegen leegstaande woningen : de BBRoW en de Huurdersunie Noordwijk.

[2Voorstel van 20 juli 2012 en goedgekeurd in de commissie huisvesting van 6 november 2012