De woonbarometer - Balans van de legislatuur 2009-2014 – De huurders helpen om een behoorlijke woning te vinden

16/04/2014

Van de 7 voorziene maatregelen zijn er:

0 Niet begonnen
2 Opgegeven
0 Aangekondigd
1 In project
1 Bezig
3 Voltooid

De steunmaatregelen voor huurders zijn tijdens de legislatuur 2009-2014 in goede zin geëvolueerd. Twee belangrijke initiatieven willen we hier op de voorgrond plaatsen : de hervorming van de VIHT tot herhuisvestingstoelage [1] en de invoering van een huurtoelage voor personen die op de wachtlijst staan voor een sociale woning. In Brussel genoten in 2012 5.681 gezinnen van een vorm van huurtoelage.

De VIHT werd een herhuisvestingstoelage…

In 2009 besliste de Brusselse regering om de toewijzing van de VIHT te hervormen en het doelpubliek ervan uit te breiden. In het regeerakkoord was voorzien om de VIHT ook toe te kennen aan personen die een onthaalhuis of transitwoning verlaten. Een goed idee voor de thuislozen die met ernstige huisvestingsproblemen kampen en toch uitgesloten waren van het systeem van VIHT.

De Staatssecretaris voor Huisvesting, Christos Doulkeridis, is uiteindelijk overgegaan tot een veel ruimere verbreding. De toelage zou niet alleen worden gegeven aan personen die eerst in een onthaalhuis of transitwoning verbleven, maar aan alle personen die aan de definitie van thuisloosheid beantwoorden zoals wordt gehanteerd door de OCMW’s.

Die ruimere interpretatie werd ook door de sector van de thuislozen verdedigd. Het parcours van een thuisloze passeert immers niet altijd via een onthaalstructuur, en het beeld van de marginale dakloze die op straat leeft dat de meeste mensen hebben is te beperkt. Met de ruimere definitie wil men alle vormen van thuisloosheid omvatten : gezinnen in een onthaalstructuur, maar ook gezinnen of personen die tijdelijk bij vrienden of familie wonen, personen die op straat leven, personen die de gevangenis of een instelling verlaten, personen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld, …
Het lobbywerk van de BBRoW en de sector van de thuislozen ligt aan de basis van die ruimere definitie. Meer dan een jaar hebben we ingepraat op het kabinet van de Staatsecretaris.

De hervorming van de VIHT behelst niet alleen het nieuwe doelpubliek. Ook andere aspecten van deze huurtoelage werden gewijzigd.
Het basisprincipe van de VIHT is dat gezinnen die een ongezonde of onaangepaste woning verlaten voor een gezonde of gepaste woning steun krijgen. Meerdere duizenden Brusselse gezinnen ontvangen nu al een huurtoelage, maar toch vertoont het systeem gebreken : de administratieve procedure is te lang (6 tot 12 maanden), wat vooral te wijten is aan onvoldoende personeel ; de toelage houdt onvoldoende rekening met de huidige huurprijzen op de privémarkt ; en de toelage wordt voor slechts beperkte duur wordt uitgereikt ongeacht de precaire financiële situatie van het gezin.

Voor die gebreken heeft de regering geen antwoorden gevonden : de administratie blijft onderbemand, in het bijzonder de inspecteurs die de staat van de woning moeten nagaan (iedere inspecteur legt minstens 200 bezoeken per maand af !). Ook het bedrag van de toelage werd niet verhoogd, zelfs niet voor de grote gezinnen die nauwelijks gepaste, betaalbare woningen vinden op de privémarkt. Toch zijn er ook een paar verbeteringen te noteren : de invoering van een administratieve beroepsprocedure, een versoepeling van de kwaliteitsnormen en een betere samenwerking met de Brusselse Huisvestingsinspectie.

U heeft begrepen dat de BBRoW gemengd reageert op deze hervorming. We zijn zeer tevreden met de opening naar alle thuislozen, maar een aantal hinderpalen die ervoor zorgen dat de VIHT niet altijd wordt gebruikt waar het echt nodig is, blijven bestaan.

Tot slot : vanaf 1 februari 2014 wordt de VIHT herdoopt in herhuisvestingstoelage .

Nog een nieuwe huurtoelage ?

In het regeerakkoord hadden de Brusselse ministers zich geëngageerd om na uitwerking van een systeem van richthuurprijzen een nieuwe huurtoelage in te voeren, en dat als opstap naar een omkadering van de huurprijzen. We weten vandaag dat er tijdens deze legislatuur geen huurprijsomkadering is gekomen (zie hiervoor ook hoofdstuk 1). Maar toch heeft de regering in het kader van de Alliantie Wonen beslist om 2 miljoen euro vrij te maken voor een huurtoelage voor 1000 gezinnen die op de wachtlijst staan voor een sociale woning.

Concreet is de nieuwe huurtoelage bestemd voor kandidaat sociale huurders met een inkomen niet hoger dan het leefloon en die over 14 prioriteitenpunten beschikken. Bedoeling is dus om gezinnen die al een hele tijd op een sociale woning wachten bij te staan bij de betaling van hun privéhuur. Opvallend is dat de toekenning van de toelage niet afhankelijk is van de staat van de woning, een bezoek ter plaatse is niet voorzien. De louter administratieve behandeling van de aanvragen zou moeten toelaten om de toelagen vrij snel uit te keren.

Wordt er niet gekeken naar de staat van de woning, dan wordt er wel een huurprijsplafond voorzien bij deze nieuwe toelage. Op die manier wil de regering vermijden dat de toekenning van de toelage leidt tot een stijging van de huurprijs. Jammer genoeg liggen de huurprijsplafonds wel zeer laag (bijvoorbeeld : 796 euro voor een appartement met 3 slaapkamers) en is ook het bedrag van de toelage zelf beperkt (100 tot 150 euro max. voor een groot gezin. Dat alles betekent dat de nieuwe huurtoelage zeker voor de grote gezinnen toch wel een beperkte impact heeft.

Wat zeker waar is, is dat met deze zoveelste huurtoelage en door het ontbreken van een echte huurprijsomkadering de kloof tussen de gezinnen op de private huurmarkt en de sociale huurders groot blijft.

De BBRoW is trouwens geen voorstander van de verschillende systemen van huurtoelage. Vanaf maart 2014 zullen er vier systemen naast elkaar bestaan met ieder hun eigen doelpubliek en logica. [2] Ze creëren eerder verwarring en concurrentie dan wat anders. We pleiten allang voor een gronde hervorming van alle huurtoelagen tot een enkele huurtoelage.

Opmerkingen

[1Verhuis-, Installatie- en Huurtoelage (VIHT)

[2De herhuisvestingstoelage (vroegere VIHT), de huurtoelage van het Gewestelijk Solidariteitsfonds, de gemeentelijke huurtoelage en de huurtoelage voor kandidaat sociale huurders.