De woonbarometer - Balans van de legislatuur 2009-2014 – De energiefactuur van de huurders en de inwonende eigenaars verlichten

16/04/2014

Van de 11 voorziene maatregelen zijn er:

0 Niet begonnen
3 Opgegeven
0 Aangekondigd
0 In project
1 Bezig
7 Voltooid

De verlichting van de energiefactuur was terecht een van de aandachtspunten van de Brusselse regering. Brusselaars wonen nog te vaak in een slecht geïsoleerde woning, met hoge energiekosten en een zware woonkost tot gevolg. Het laatste Observatorium van de Huurprijzen van 2012 leert ons dat liefst een kwart van de huurders ontevreden is over de isolatie van hun woning.

In het Brusselse regeerakkoord konden we op het vlak van energie vier blokken van maatregelen onderscheiden.

In het eerste blok vinden we maatregelen terug om de energieprestatie van een woning te objectiveren en indien die energieprestatie zwaar ondermaats is, te bestraffen : de invoering van het energieprestatiecertificaat en de opname van een drempel van energie-inefficiëntie in de Brusselse huisvestingscode.

Het energieprestatiecertificaat (EPC) voor woningen werd begin 2011 ingevoerd. Eigenaars die hun woning te koop of te huur stellen, zijn verplicht om het energieprestatiecertificaat te overhandigen aan de kandidaten die hiermee informatie krijgen over de energiekwaliteit van de woning en zo de mogelijkheid hebben om bewust te kiezen voor een energiezuinige woning.

Ieder jaar worden er in Brussel zo’n 15.000 woningen verkocht en 63.000 verhuurd. Zeker de eerste jaren zou het aantal EPC’s dat jaarlijks wordt opgestelde rond de 75.000 moeten liggen.

Eind 2013 verklaarde Minister van Leefmilieu, Evelyne Huytebroeck, dat er 1.300 certificateurs waren opgeleid en bijna 100.000 certificaten afgeleverd.

Ondanks het hoge aantal uitgereikte EPC’s, moeten we vaststellen dat zeker in de huuraankondigingen, maar ook in de koopadvertenties toch nog veel te weinig de verplichte informatie over de energieprestatie van de woning wordt gegeven. De regering heeft ervoor gekozen om eigenaars die hun woning aanboden voor verkoop of verhuur zonder EPC voorlopig niet te bestraffen met een administratieve boete. De klemtoon ligt voorlopig nog altijd op sensibilisering via de immokantoren en de notarissen.

De idee om energie-efficiënte op te nemen als criterium in de kwaliteitsnormen voor huurwoningen in de Brusselse Huisvestingscode is niet gerealiseerd. Een van de argument om dat niet te doen was dat de Huisvestingsinspectie dan voor te veel woningen een verhuurverbod zou moeten uitspreken !
Voor de BBRoW heeft men hier de kans laten liggen om op termijn een gecombineerd energie- en kwaliteitscertificaat in te voeren, waarbij tijdens 1 controlebezoek zowel de energie- als de kwaliteitscriteria van de woning worden geanalyseerd.

Een tweede blok van maatregelen bestond uit het invoeren van een passiefstandaard bij nieuwbouw of de zeer lage energiestandaard voor grondige renovatie van de gebouwen en woningen die worden gerealiseerd door het Gewest en de gewestelijke instellingen.

Het Gewest heeft effectief de keuze gemaakt voor passiefwoningen en lage energiewoningen voor de nieuwbouw en de renovatieprojecten die worden gerealiseerd door City.dev, de BGHM, de Openbare Vastgoedmaatschappijen en het Woningfonds. Vooral de keuze voor laag energiewoningen bij renovatiewerken noemen wij voortreffelijk en moet op termijn de vaak zeer hoge energiekosten voor de bewoners terugdringen.

Midden 2011 ging minister van leefmilieu, Evelyne Huytebroeck, zelfs nog een stap verder door bij besluit vast te leggen dat vanaf 2015 alle nieuwbouwwoningen of zware renovatieprojecten – ook privé-woningen dus - aan de passiefnorm moeten beantwoorden.

In een derde blok vinden we maatregelen terug die gericht waren op de technische en financiële ondersteuning van gezinnen voor rationeel energieverbruik en ecobouw : de uitbreiding van de energiepremies, een versterking van de groene lening, bijzondere aandacht voor verhuurders en huurders, de oprichting van de zogenaamde ‘Energiehuizen’, pro-deo architecten.

De Brusselse regering heeft zes Huizen van Energie en Ecobouw opgericht, in de meeste gevallen met steun van gemeente of OCWM en plaatselijke, gespecialiseerde verenigingen. Waar aanvankelijk nog werd gezegd dat de eerste Huizen van Energie en Ecobouw in het voorjaar van 2012 zouden opengaan, was het uiteindelijk wachten tot september 2013 voor de officiële lancering en werking op volle capaciteit van de zes Huizen. De Energiehuizen hebben in de eerste plaats als taak om informatie over energiebesparende maatregelen en ecobouw te verschaffen aan alle burgers, maar het personeel kan ook kleine technische ingrepen verrichten zoals het plaatsen van reflexiefolie achter radiatoren, tochtstrips of thermostatische kranen.

De energiepremies zijn de laatste jaren effectief gewijzigd. Een van de belangrijke wijzigingen was het aanpassen van de energiepremie aan drie categorieën van gezinsinkomen : laag, gemiddeld en hoog. Gezinnen met een laag inkomen krijgen een hogere energiepremie dan de gezinnen met een gemiddeld of een hoog inkomen. Een goed initiatief, ware het niet dat de inkomenscategorieën wel zeer hoog liggen.

Voor Leefmilieu Brussel is een hoog inkomen voor een alleenstaande een inkomen boven 60.000 €
netto belastbaar en 75.000 € voor een koppel. Wie die bedragen verdient, heeft inderdaad wel een heel hoog inkomen en toch heeft die persoon ook recht op een beperktere energiepremie !

Van de zowat 11.000 energiepremies die door gezinnen werden aangevraagd gingen er in 2013 5.000 premies naar gezinnen met een laag inkomen, 2.000 naar gezinnen met een gemiddeld inkomen en bijna 4.000 naar gezinnen met een hoog inkomen !

Voor de gezinnen met een laag inkomen is er de groene lening, een lening met een interest van nul procent voor de uitvoering van energiebesparende werken. Sinds 2012 worden de leningen toegekend door de kredietcoöperatieve CREDAL (voordien was dat Sibelga). Maar het ‘succes’ van de lening is beperkt. In 2012 heeft CREDAL 114 groene leningen verleend, waarvan slechts 8 naar een huurder gingen.

De vaststelling blijft dat te weinig eigenaar-verhuurders en zeker huurders beroep doen op de energiepremies. Van de bijna 11.000 energiepremies in 2013 gingen er slechts 843 naar huurders.

Daarom is het interessant om te vermelden dat het kabinet Huytebroeck een studie heeft laten uitvoeren over de impact van energiebesparende werken op de woonkost. De studie, die begin 2013 werd afgerond, behandelt 4 aspecten : een technische analyse over energiebesparende werken, een financiële analyse, een analyse van de manier om de kostenbesparing te verdelen tussen huurder en verhuurder en tenslotte een juridische analyse om dit laatste in de praktijk te kunnen invoeren.
De resultaten van deze omvangrijke studie zijn al bij al vrij mager. Er worden een reeks van werken aangeduid die de beste opbrengst garanderen en niet té duur zijn, er wordt een systeem van kostenverdeling tussen huurder en verhuurder voorgesteld via een ‘energietoeslag’ voor huurder, maar in de juridische analyse wordt duidelijk dat dit alles pas kan worden ingevoerd wanneer de bevoegdheid over de huurwet wordt overgeheveld naar de gewesten (in 2014).

Een vierde blok gaat over de bescherming van de verbruikers en verhoging van de capaciteit van de vermogensbegrenzers.

Een betere bescherming van de gas- en elektriciteitgebruikers in Brussel werd op voorstel van de Minister van Leefmilieu goedgekeurd in het parlement in juli 2011. De Coordination Gaz-Electricité-Eau Bruxelles (CGEE), lid van de BBRoW, was betrokken bij de totstandkoming van de tekst.

Over de bescherming van de gebruikers is de CGEE tevreden met de oprichting van een onafhankelijke klachtendienst bij Brugel en de oprichting van een Informatiecentrum. Maar ook het behoud van een aantal maatregelen stemt de CGEE tevreden : het niet gebruiken van budgetmeters, de minimale contractduur van 3 jaar, de tussenkomst van de vrederechter voor iedere contractverbreking. Wat de vermogensbegrenzers betreft onderlijnt de vereniging tenslotte nog de toename van 6 naar 10 ampere en het verbod om in de winter meters af te sluiten.

Als conclusie kunnen we zeggen dat de Brusselse regering een aantal ambitieuze maatregelen heeft genomen op het vlak van energiezuinig wonen. Vooral het opleggen van de passiefnorm voor alle nieuwbouwwoningen vanaf 2015 valt daarbij op. Maar dit mag niet maskeren dat de impact van het Brusselse energiebeleid op de private huurmarkt – die 60% uitmaakt van de Brusselse woningen - te beperkt is om de energiekwaliteit van de Brusselse woningen fundamenteel te verbeteren. Wanneer de Brusselse regering effectief de energiekwaliteit van de Brusselse huurwoningen wil verbeteren, dan zal ze ingrijpender maatregelen moeten nemen : de invoering van een minimale energienorm in de Brusselse huisvestingscode, verplichte isolatie van huurwoningen, afschaffing van de energiepremie voor eigenaar-bewoners met een hoog inkomen ten voordele van verhuurders of huurders met een laag inkomen, ….