Mensen in moeilijkheden aan het woord

09/04/2014
Deze getuigenissen die Samenlevingsopbouw heeft verzameld tijdens sociale permanenties en ateliers met de bewoners illustreren de moeilijkheden die de Brusselaars tegenkomen. Ze geven ook een betekenis aan de politieke eisen die de BBRoW draagt.

Afkomstig van Samenlevingsopbouw

● Kris is al 7 jaar ingeschreven voor een sociale woning. Dankzij ondersteuning van een sociale dienst, is hij erin geslaagd deze inschrijving in orde te houden: jaarlijkse bevestiging en telkens verwittigen in geval van verhuis. Op het moment dat Kris een aanbieding krijgt voor een sociale woning, zit hij niet goed in zijn vel. De kerstperiode valt hem altijd zwaar en hij heeft ruzie gekregen met zijn begeleidster. Als hij de uitnodiging ziet om de woning te gaan bezoeken, negeert hij die. Drie weken later krijgt hij een uitnodiging van een andere sociale huisvestingsmaatschappij. Hij voelt zich op dat moment beter en gaat erop in. Daar aangekomen constateert men dat hij ondertussen van de wachtlijst geschrapt is, wegens niet ingaan op de eerste uitnodiging. Geschrapt betekent dat hij zich (na 6 maand straftijd) opnieuw mag inschrijven en opnieuw jaren mag wachten op een aanbod voor een sociale woning. Sinds december vorig jaar zijn we vanuit Samenlevingsopbouw Brussel vzw in beroep gegaan tegen deze schrapping, voorlopig nog zonder resultaat. Door deze en andere ervaringen krijgen we stilaan de indruk dat schrapping gezien wordt als de meest efficiënte methode om de wachtlijsten korter te maken…

● De Gemeente Anderlecht hanteert twee verschillende wachtlijsten met een ander puntensysteem voor woningen van gemeente-eigendommen. De familie Bendach kreeg een opzeg om haar woning te verlaten waardoor haar prioriteit op de eerste wachtlijst vier naar zeven punten steeg. Helaas kwam er op deze wachtlijst geen woning vrij. De gemeente-ambtenaar had vergeten om de opzegbrief te kopiëren en toe te voegen aan het dossier van de tweede wachtlijst (wijkcontract). Hier zou de familie zijn gestegen van vijf naar acht prioriteitspunten. Op deze lijst kwam wel een woning vrij maar door de vergetelheid van de ambtenaar en het systeem van twee verschillende lijsten werd deze niet toegewezen aan de familie Bendach, wegens onvoldoende prioriteitspunten. Kafka?

● Ayoka is 29 jaar, alleenstaande moeder met drie schattige kindjes (2 meisjes en 1 jongen van vier vijf en zes jaar). Ze kwam als politiek vluchteling in 2008 naar België. Ze maakt deel uit van onze Spaar- & Aankoopproject “l’Envol” in Anderlecht. Het was voor haar zeer moeilijk om een goede woonst te vinden. Ze huurde een krot te Anderlecht. Haar woning werd in januari 2012 onbewoonbaar verklaard. Sindsdien is ze thuisloos. Ze staat op de meerdere wachtlijsten voor een sociale huisvesting, OCMW woning of gemeent- eigendom. Van juni 2013 tot september 2013 kon ze bij haar zus intrekken. Administratief is het voor haar niet allemaal duidelijk. Gelukkig heeft ze werk en is ze niet afhankelijk van een OCMW. Kan ze zich voor enkele weken inschrijven in de gemeente van haar zus? Mag dat wel, kan haar zus onderverhuren? Welke zijn de gevolgen voor de eigenaar, want er is nu wel sprake van overbevolking. Gelukkig zijn haar zus , haar schoonbroer en de twee kinderen zeer tolerant , want met zoveel samenwonen op een kleine ruimte is niet lang houdbaar. In september 2013 kon ze verhuizen naar een appartement met twee slaapkamers en betaalt 580€ huur.

● Het collectief Leeggoed/Vidange is een groep van 8 personen die op zoek zijn naar een woning. Ze leefden op straat, logeren bij vrienden of hebben tijdelijk een oplossing voor hun huisvestingsprobleem. Deze groep werd opgericht om een solidair woonproject op te starten, specifiek onder de vorm van een tijdelijke bezetting in een leegstaand pand.

De groep wordt ondersteund door verschillende organisaties: Chez Nous/Bij Ons vzw, Pigment vzw, Jes vzw en Samenlevingsopbouw Brussel vzw. Deze organisaties engageerden zich tov elkaar om dit project vorm te geven en sloten hiervoor een samenwerkingsovereenkomst af. De begeleiding bestaat uit het begeleiden van de bewonersvergaderingen en de groepsdynamiek, het ondersteunen van het financiële beheer, de technische ondersteuning, een individuele begeleiding op maat en de ondersteuning bij de onderhandelingen en het afsluiten van de conventie. Daarnaast ondersteunen en stimuleren we de groep bij het ontwikkelen van goede communicatie naar de buurt.

We streven ernaar om de groep zoveel mogelijk autonomie te geven en een verzelfstandiging op lange termijn. Tijdens bewonersvergaderingen wordt het samenleven voorbereid en bespreken we de noodzakelijke stappen tot het komen van een conventie. We staan erop om de deelnemers van het project verantwoordelijkheid te geven in het creëren van hun woonst en het samenwonen. Daarom nemen ze ook deel aan elke stap in de onderhandelingen, de evaluaties en contacten met externen. De deelnemers sparen en zullen zelf alle woonkosten betalen.

Samenlevingsopbouw Brussel vzw stelt zich financieel garant en is ondertekenaar van de conventie. We nemen dit engagement samen met de andere organisaties vanuit onze taak om mee structurele oplossingen te zoeken in de strijd tegen de huisvestingscrisis. We willen het project van de Fébul waarbij conventies van tijdelijke bezetting worden afgesloten met eigenaars van leegstaande gebouwen uitbreiden en versterken. De conventie die we afsluiten voor de groep Leeggoed zien we als een stap in het proces naar de ontwikkeling van een autonome dienst die groepen en individuen kan ondersteunen in het afsluiten van tijdelijke conventies in leegstaande gebouwen.

● “Net als ikzelf kan iedereen zomaar mijn woning binnenstappen. Het slot op de voordeur is kapot en de bel doet het niet. Mijn appartement kent geen enkel comfort, wc en douche zijn gemeenschappelijk op de gang. Verwarming is er wel, maar volgens Ozcan (medewerker Woonwinkel) werd de installatie van de verwarming slecht uitgevoerd. De buizen van het warm water zijn te dun en het warm water raakt niet tot boven. Na twee winters in de kou te hebben gezeten heb ik leren ‘purgeren’, nu is de radiator ten minste lauw. Mijn keukenkraan was defect, ik moest een verdieping lager om water. Met behulp van de Woonwinkel heb ik geleerd zelf mijn water kraan te vervangen. Klacht neerleggen tegen de eigenaar durf ik niet. Liever nog verblijven in dit krot dan na een klacht tegen de eigenaar met mijn twee kinderen op straat te belanden. Want één ding is zeker, zelfs al van op afstand wordt heel dit gebouw door de wooninspectie direct onbewoonbaar verklaard”(getuigenis Woonwinkel Kuregem – Samenlevingsopbouw Brussel vzw).

● Maurice heeft, na een hobbelig woonparcours (de straat – onthaalhuis – vrienden…), een contract kunnen afsluiten voor een “gelijkvloers appartement met tuin”. Daarvoor betaalt hij 500 € per maand alles inbegrepen. Hij is altijd nogal vaag als we hem vragen naar zijn woning, maar op een koude winterdag staat hij ineens voor de deur. Of we eens kunnen langskomen.

Wat we bij Maurice aantreffen, tart alle verbeelding. Maurice woont in een herenhuis waarin ook de eigenaar zijn woning heeft. Op het gelijkvloers heeft hij een grote ruimte, met slechts 1 stopcontact. De rest van de woning bevindt zich in de kelder. Het is er vochtig, er valt bijna geen natuurlijk licht binnen en de ruimte is eigenlijk te laag. Vooraan bevindt zich een half afgewerkte badkamer. Er is geen warm water. De keuken bevindt zich onder een golfplaten aanbouw die inderdaad uitgeeft op de tuin, een ruimte die duidelijk gebruikt wordt door de eigenaar om zijn honden uit te laten. In heel het appartement vinden we geen verwarming en zelfs geen aansluitpunt voor een verwarming.

Na een lange discussie met Maurice, besluiten we de gewestelijke inspectiedienst in te schakelen. Maurice heeft namelijk schrik om zijn woning te verliezen en terug op straat te belanden. Omdat de winter zich van zijn slechtste kant laat zien, laat Maurice zich overtuigen om “de procedure in gang te zetten”. Er is ons verzekerd dat hij – als het huis inderdaad onbewoonbaar is — niet onmiddellijk zijn huis zal moeten verlaten, zodat hij tijd krijgt om iets anders te zoeken. Bovendien zal hij recht hebben op een huursubsidie als hij een woning vindt die wel aan de normen van de wooncode voldoet en zal hij geholpen worden bij het zoeken naar een andere woning. Bovendien krijgt hij dan 5 extra prioriteitspunten voor de wachtlijst voor een sociale woning.

Maurice is bang, maar gaat toch mee in het verhaal. Hij is ook bang van de eigenaar omdat die nogal agressief uit de hoek durft komen. En inderdaad, zodra de eigenaar weet dat er een inspectie zal doorgaan, maakt hij zich razend kwaad op Maurice en begint in het wilde weg werken uit te voeren in het bewoonde appartement. Maurice durft niet meer in zijn eigen woning binnen te gaan en brengt een paar nachten in de nachtopvang door. We overtuigen Maurice om zijn sleutel te houden tot na de inspectie, anders kan er niets worden gedaan. Ondertussen vindt hij een plaats in een onthaalhuis.

Enkele maanden later maken we de balans op: Maurice is nog steeds in het onthaalhuis. De premie die hij eventueel zou krijgen voor een betere woning, is onvoldoende om inderdaad zo’n betere woning te kunnen betalen. De begeleiding voor het zoeken naar woonst, houdt niets méér in dan hulp bij het zoeken op de private huurmarkt: er zijn geen transitwoningen of noodwoningen waarmee de mensen vooruit worden geholpen. En 5 prioriteitspunten voor een sociale woning helpen hem geen steek vooruit: de toewijzingen voor een studio gebeuren tegenwoordig vanaf 13 punten, dus sowieso nog jaren op de wachtlijst…

Maurice blijft zoeken naar een woning die aan de normen beantwoordt…

● “Goeiemorgen, u spreekt met Laurence Botango Ma Bonkele. Ik zag uw advertentie in de Vlan voor het appartement in de Kogelstraat. Ik zou willen afspreken om het eens te bezichtigen.” “Sorry, mevrouw, het appartement is al verhuurd!”. Benny Vandenbrande die 5 minuten later belt mag gewoon langskomen voor een bezoek. Op onze groepspermanentie van Caricole (thuislozen die opkomen voor het recht op wonen) is dit scenario zeker niet uitzonderlijk.

● Gisteren ging Eduard langs bij zijn bank om een bankwaarborg te vragen voor zijn nieuwe huurwoning. De begeleider van de dienst begeleid wonen gaat mee, ter ondersteuning. Gevraagd naar de bankwaarborg zonder interest, legt de bankbediende geduldig uit dat mijnheer gewoon een rekening moet openen en het geld erop storten. “Ha, meneer heeft het geld niet? Dan kunnen wij hem een krediet voorstellen. De interesten staan laag, dus dat valt dan weer mee.”

Het duurt enige tijd om uitgelegd te krijgen dat het gaat over de wetgeving van 2007 die bepaalt dat een persoon aan de bank waar zijn inkomen gestort wordt, mag vragen om een renteloze lening voor de huurwaarborg. Daar heeft de bankbediende (ondertussen 6 jaar nadat de wet in voege kwam) nog niet van gehoord. Daar moet hij zijn chef wel even bij halen. De chef in kwestie heeft er wel al van gehoord: “Er is wel een dossierkost van 250 €, dus wij raden dit systeem niet aan aan onze klanten!”. Voor alle duidelijkheid: het is de bank zelf die beslist heeft om dossierkosten aan te rekenen, iets wat eigenlijk in strijd is met de geest van de wet. Deze wet wou een oplossing bieden voor mensen die er niet in slagen het bedrag van de huurwaarborg in één keer te betalen.