Wanneer de gezondheidscrisis de huisvestingscrisis doet uitbarsten

03/04/2020
We leven in een samenleving waarin de ongelijkheden structureel zijn. De gezondheidscrisis die we nu meemaken, verergert deze ongelijkheden nog verder en brengt niet voor iedereen evenveel risico’s met zich mee. Met andere woorden: ja, we kunnen allemaal ziek worden, maar we zullen niet allemaal op dezelfde manier getroffen worden.


Illustration @IEB

De federale regering heeft aangekondigd dat ze actie zal ondernemen op het gebied van gezondheid en economische kwesties. Ze vertelde ons ook dat we thuis moesten blijven... Maar geen woord over huisvesting. We erkennen de noodzaak van insluiting. Maar thuis blijven is helemaal niet hetzelfde volgens onze sociale toestand. We kunnen de situatie van een welgesteld koppel, opgesloten in een groot huis met tuin, niet vergelijken met die van gezinnen die in slechte omstandigheden leven. Inderdaad, sommige mensen zijn :

  • Slecht gehuisvest: wonen met 6 op 40 m², in ongezonde woningen (zoals het geval is voor 41% van de kinderen in Brussel), of in slecht (of niet) verwarmde woningen, vol met paddenstoelen;
  • Niet gehuisvest: leven op straat of in promiscue opvangcentra, zonder onbeperkte toegang tot water en zeep, noodzakelijk om zichzelf te beschermen en, indien nodig, te genezen;
  • Zonder papieren: leven in angst voor politieacties, hier of aan de grenzen van Europa... of leven in vluchtelingenkampen daar of in gesloten centra hier;
  • Bedreigd en bang in hun eigen huis, door huiselijk of familiaal geweld;
  • Opgesloten en in de hoop er zo snel mogelijk uit te komen gezien de crisis, maar zonder dat er vandaag een oplossing bestaat (gesloten centra, gevangenissen).

Zonder coronavirus weegt slecht of niet gehuisvest zijn al zwaar op de gezondheid. De komende tijd zal alleen maar duidelijk maken dat dit een cruciale kwestie is. En de problemen stapelen zich op. Onder de werknemers die het meest zijn getroffen door de maatregelen die zijn genomen om de epidemie tegen te gaan, bevinden zich immers ook een aanzienlijk aantal slecht gehuisveste mensen.

Terwijl sommigen thuis werken, en anderen "het geluk" hebben om sociale bijstand te krijgen, zullen duizenden mensen een dubbele straf krijgen : opgesloten in een soms deplorabele of zelfs gevaarlijke thuis, zonder inkomen. We denken hier aan studenten, precaire arbeiders, zwartwerkers, kleine zelfstandigen... Nee, deze crisis zal niet iedereen op dezelfde manier treffen.

En tegelijkertijd gaan sommige activiteiten door, waarbij vooral de werknemers in gevaar komen.

En tegelijkertijd worden de zorgverleners, die al overwerkt zijn als gevolg van de bezuinigingen die het gebrek aan menselijke en materiële middelen nog verergeren, opnieuw geconfronteerd aan een noodtoestand met het motto: doe meer met minder. De recente strijd van werknemers in de gezondheidszorg toont duidelijk aan welke moeilijkheden deze werknemers al dagelijks ondervonden. Wat de huidige crisis ons laat zien is dat de mercantilisatie van gezondheid en huisvesting een bedreiging vormt voor ons leven.

Daarom vragen wij, verenigingen en collectieven, gemobiliseerd voor het recht op huisvesting, om structurele veranderingen. De maatregelen die wij pleiten kunnen niet tijdelijk zijn. Ze zijn, zodra de bedreiging van de gezondheid het falen van onze solidariteitsmechanismen aan het licht heeft gebracht, gewoonweg dringend en noodzakelijk. We verwelkomen bepaalde reeds genomen maatregelen (verlenging van de winterstilstand in Vivaqua, verbod op huisuitzettingen in de 3 regio’s tijdens de opsluiting, opvordering van hotels voor de insluiting van daklozen...) maar we benadrukken ook het belang van het permanent maken van deze maatregelen.

We vragen :

  • Een uitgebreid moratorium op alle uithuiszettingen.
  • De opheffing van de antikraakwet
  • Onmiddellijke huisvestingsoplossingen voor daklozen. Ze zijn mogelijk: op korte termijn, de opvordering van hotels, toeristische accommodaties en secundaire residenties. En op langere termijn: de opvordering van leegstaande openbare en particuliere woningen. Particuliere woningen die om speculatieve redenen leegstaan, moeten in het openbaar bestuur worden opgenomen.
  • Tot het einde van de gezondheids- en economische crisis, een opschorting van de hypotheekaflossingen voor mensen die direct of indirect door de crisis worden getroffen.
  • Tot het einde van de gezondheids- en economische crisis een mogelijkheid tot opschorting van de huurbetalingen of tot verlaging van de huurprijs voor de door de crisis getroffen huishoudens;
  • Een totale stopzetting van de stroomonderbrekingen en beperking van de waterconsumptie. De veralgemening van een sociaal tarief voor energie en water en het bieden van vrije toegang tot hygiënisch water in openbare structuren.
  • Tot het einde van de gezondheids- en economische crisis, financiële bescherming voor alle mensen in een precaire werksituatie die niet in aanmerking komen voor een vervangende uitkering (bedelaars, sekswerkers, studenten, zwartwerkers met of zonder papieren, etc.): een sociaal fonds voor gemarginaliseerde werknemers;
  • De vrijlating van gevangenen in voorlopige hechtenis die geen gevaar voor anderen vormen; de vrijlating van alle gevangenen die oud, ziek of op een of andere manier kwetsbaar zijn, het gebruik van voorwaardelijke vrijlating in zoveel mogelijk gevallen; en noodoplossingen voor de herhuisvesting van degenen die in nood verkeren;
  • De onmiddellijke sluiting van gesloten centra en de herhuisvesting van mensen die er nood aan hebben;
  • De onmiddellijke regularisatie van mensen zonder papieren;
  • De invoering van maatregelen om de investeringen in onroerend goed door institutionele beleggers en hedgefondsen tot een minimum te beperken. Onze steden kunnen geen verdere stijging van de verkoop- en huurprijzen ondergaan!

Met welk geld?
Veel van de maatregelen die wij aanbevelen, kosten niets of zijn zelfs minder duur (vrijlating van gevangenen in voorarrest, sluiting van gesloten centra, enz.)
Voor de anderen kunnen we gezamenlijk oplossingen vinden. Laten we om te beginnen eisen dat multinationals en andere grote, ultra-begunstigde bedrijven (in 2019 en de voorgaande jaren) een bijdrage leveren door de uitkering van dividenden aan hun aandeelhouders te annuleren. Ook de schuldvorderingen van kleine ondernemingen moeten worden geannuleerd. Laten we vervolgens een moratorium eisen op de terugbetaling van de overheidsschuld (30 miljard in hoofdsom) en een onmiddellijke opschorting van de rentebetalingen (10 miljard euro over een jaar), in totaal 1,5 keer meer dan de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg. De Europese Unie heeft zojuist haar begrotingsregels opgeschort (1050 miljard euro geïnjecteerd), zodat er middelen beschikbaar zijn. Laten we weigeren ons geld te laten gebruiken om de herfinanciering van banken en de belangen van grote particuliere investeerders te betalen. Deze actoren zijn opnieuw verantwoordelijk voor de nieuwe financiële crisis, latent voor de schok COVID-19. Het is hoog tijd dat ze de rekening betalen.

De ECB heeft 750 miljard euro vrijgemaakt om de economie te redden en de beurzen te kalmeren. Wat wordt er gedaan om de sociale bescherming te redden en de grondrechten te versterken?

Vandaag zijn we thuis (voor degenen die er een hebben), we zijn opgesloten, we begrijpen de risico’s en we zullen niet manifesteren in de straten op 28 maart. We blijven echter vastbesloten om lawaai te maken en om huisvesting voor iedereen af te dwingen! Zodra deze maatregelen voorbij zijn, nemen we onze openbare ruimte, onze mobiliteit, ons recht op de stad terug om samen te bepalen wat we als samenleving willen. Laten we onze prioriteiten heroverwegen, laten we ons organiseren, laten we de sectoren en diensten promoten die we het meest nodig hebben!

Het collectieve belang moet voorrang hebben op financiële belangen. De coronaviruscrisis moet een kans zijn om onze gemeenschappelijke toekomst te herdenken!

Ondertekenaars :

  • Actrices et Acteurs des Temps Présents
  • Agence Immobilière Sociale d’Anderlecht-Cureghem (AISAC)
  • Angela D. - Association Novatrice pour Gérer Ensemble le Logement et Agir Durablement
  • ArtiCulE
  • ASBL Ricochets
  • Asbl Trapèze
  • Bruxelles Laïque
  • CADTM - Comité pour l’abolition des dettes illégitimes
  • Centre de Rénovation Urbaine (CRU)
  • CGSP ALR BRU
  • Collecti.e.f 8 maars Bruxelles
  • Comité de Défense de Saint-Gilles (Codes)
  • Communa
  • De Buurtwinkel
  • DoucheFLUX
  • Droit à un toit / Recht op een dak
  • Equipes Populaires de Bruxelles
  • ESA Saint Luc Bruxelles, section Architecture Intérieure
  • Fabrik asbl-vzw
  • FéBuL
  • Fédération des Services Sociaux (FdSS)- Fédération van de Bicommunautaire Maatschappelijke Diensten (FBMD)
  • Hôtel Flambeau
  • Inter-Environnement Bruxelles (IEB)
  • l’Atelier des Droits sociaux
  • La 404
  • La bougie
  • La CLAC- Collectif de luttes anticarcérales
  • La clé
  • La MAIS, asbl
  • La maison à Bruxelles ASBL (LaMAB)
  • La mif’
  • L’Ilot - Sortir du sans-abrisme
  • Rassemblement Bruxellois pour le Droit à l’Habitat - Brusselse Bond voor het Recht op Wonen (RBDH-BBRoW)
  • Rassemblement Wallon pour le Droit à l"Habitat (RWDH)
  • Réseau ADES
  • Samenlevingsopbouw Brussel
  • Service Justice de proximité
  • Syndicat des immenses
  • Une maison en plus asbl
  • Union de Locataires d’Andercht-Cureghem (ULAC)
  • Union des Locataires Marollienne asbl
  • Vie Féminine Bruxelles
  • Vlaams Huurdersplatform